Ακόμα και αφού είχα προετοιμαστεί για τον Κυνόδοντα, δεν θεωρώ εαυτόν προετοιμασμένο. Γιατί είτε είσαι γνώστης της πραγματικότητας που σε περιτριγυρίζει, είτε καλύπτεσαι από ευλογημένη άγνοια, τελικά, ο Λάθιμος το κάνει τόσο σαφές, που θα φύγεις αναρωτώμενος αν έχεις ακόμα τον κυνόδοντά σου στην θέση του. Και, λυπάμαι που στο λέω, η μεγάλη πιθανότητα είναι να είναι ακόμα εκεί. Και οι δύο, δεν έχει σημασία.

Η ταινία σε ξαφνιάζει κατ’ αρχάς με το παίξιμο των δύο κοριτσιών. Σε όλη την διάρκεια της ταινίας μιλάνε αργά -κομμένα και σχεδόν μουδιασμένα. Στην αρχή είσαι σίγουρος ότι πρόκειται για άρπα κόλα επιλογή ηθοποιών – αλλά οι εκφράσεις είναι μελετημένες. Στην πορεία όμως, αφομοιώνεις αδιαμαρτύρητα τον ρόλο τους: έτσι πρέπει να είναι: μουδιασμένες.

Τα τρία παιδιά -δύο κορίτσια και ένα αγόρι- αν δεν κάνω λάθος, δεν έχουν όνομα. Είναι ανώνυμα, γνωστά μόνο από τον ρόλο τους: είναι κόρες, και αδέλφια. Ο πατέρας κάνει ακριβώς αυτό που πιστεύει, σε όλη την διάρκεια της ταινίας: τα προστατεύει. Δεν γίνεται υπέρμετρα σκληρός, ούτε με αυτά, ούτε με την Χριστίνα. Δεν (φαίνεται να) αντλεί σε καμία περίπτωση ούτε μία σταγόνα ηδονής με την δύναμή του. Δεν το απολαμβάνει, δεν γίνεται γι’ αυτό. Στην σκηνή που πρέπει να καλύψουν την φυγή του τέταρτου παιδιού, μοιάζει σχεδόν ανακουφισμένος. Όταν χτυπά την Χριστίνα, δεν το παρακάνει από θυμό: είναι σχεδόν πατρικός, και την συμβουλεύει φεύγοντας.

Ο έλεγχος στην οργή, είναι και απόλυτος έλεγχος στα παιδιά. Τα παιδιά θα μάθουν ότι ‘μουνί’ είναι η λάμπα, και ‘ζόμπι’ ένα κίτρινο λουλούδι. Αποφεύγει ευλαβικά τα ‘μη’ – απλώς αντικαθιστά την αλήθεια. Είναι πιο δύσκολο να ψάξεις την αλήθεια όταν δεν έχεις αντιληφθεί ότι την έχεις χάσει.

Θα κρατηθεί από κάθε ευκαιρία για να τονίσει την αναγκαιότητά του. Τα ψάρια θα ψαρευτούν από τον ίδιο, μόνο αυτός οδηγεί – ούτε καν η συνένοχος γυναίκα του, όλες οι ανάγκες θα καλυφθούν μόνο από τις δικές του, αποκλειστικές εξόδους. Ο ρόλος είναι απόλυτος. Όταν όλα θα πάνε λίγο στραβά, θα μαλώσει την γυναίκα του γιατί δεν χτενίστηκε. Η εξουσία πρέπει να φαίνεται αλάνθαστη και ανεπηρέαστη. Όταν όλα θα πάνε τελείως στραβά, θα πατήσει τους κανόνες μόνο αυτός: Θα περπατήσει έξω από την αυλή, ενώ οι υπόλοιποι, ακόμα και η μάνα, θα γαβγίζουν πειθήνια στην πόρτα.

Οι αλληγορίες τόσο πολλές, που γίνεται σχεδόν εξωφρενικό που ο Λάνθιμος και ο Φιλίππου σε αντιμετωπίζει σαν παιδί. Τόσες πολλές που μπορεί να παραλήψεις άφθονες, και πάλι να έχεις αντιληφθεί απόλυτα την αλήθεια:

Τα παιδιά, που ψάχνουν με καλυμμένα τα μάτια την μητέρα τους, γιατί τη εξουσία της δεν χρειάζεται να την βλέπεις, αρκεί να την ακούς,

Τα παιδιά που γλύφουν, στην κυριολεξία, τον πατέρα τους,

Που εκπαιδεύονται να γαβγίζουν για να φοβίσουν τον τρομερό εχθρό, την γάτα,

Τα όνειρα των παιδιών, που είναι μικρά, γιατί έχουν μικρή φαντασία, μικρή φαντασία γιατί δεν έχουν δει τίποτα περισσότερο από την αυλή τους, και δεν έχουν ονειρευτεί τίποτα περισσότερο από ανούσιες επιθέσεις στην εξουσία,

Ο ρόλος του γιου-ανδρός, που είναι τυπικός: Αν είσαι αγόρι, μπορείς να γαμάς. Μπορεί και να παρακάμψουμε λίγο τους κανόνες. Σε μία σκηνή, ο νεαρός δίνει εντολές γυμναστικής στα κορίτσια, αναλαμβάνοντας πλήρως τον ρόλο του αφεντικού οδηγού,

Τα φτηνά αυτοκόλλητα που χρησιμοποιούνται ως επιβράβευση ενός εσωτερικού διαγωνισμού. Δούλεψε πιο σκληρά, και θα κάνεις εσύ κουμάντο. Θα σε πληρώσουμε με κάτι παντελώς άχρηστο, αλλά που θα σε πείσουμε οτι έχει μεγάλη σημασία,

Η επιβράβευση που είναι μία χιλιοπαιγμένη σκηνή της ίδιας οικογένειας στο βίντεο – τα παιδιά έχουν μάθει τα λόγια απ΄έξω. Δεν έχει σημασία τι θα αποκομίσεις από τον κόπο σου, ακόμα και αν είναι επαναλαμβανόμενο, αρκεί να το έχουμε δημιουργήσει εμείς,

Τα παιδιά που δεν έχουν όνομα, μόνο ρόλους,

Η μετάφραση του τραγουδιού που γίνεται ακριβώς όπως βολεύει την εξουσία – και η έλλειψη γνώσης κάνει απολύτως παραδεκτή αυτήν την ερμηνεία,

Ο χορός των κοριτσιών, που θυμίζει έντονα παρέλαση, σαν αυτήν που κάνουν τα παιδιά, που ούτε ξέρουν γιατί την κάνουν, σε μία γιορτή που δεν την καταλαβαίνουν, και δεν είναι καν δική τους.

Ο τρόμος και ο φόβος για όσα θα συμβούν αν δεν ακολουθηθούν οι κανόνες, -ένα μικρό γατί γίνεται ο λόγος που ο αδελφός τους έχει σκοτωθεί- ακόμα και αν χρειάζεται να τον δημιουργήσουμε, να τον εφεύρουμε, να τον πούμε τρομοκράτη ή ιό-δολοφόνο,

Η θέση αυτών που γνωρίζουν ότι χρησιμοποιούνται: Η Χριστίνα, μια εργαζόμενη ως σεκιουριτάς που γίνεται πουτάνα καθώς πληρώνεται για να κάνει σεξ με τον νεαρό, θα βάλει στην ίδια θέση την μεγαλύτερη κόρη για μία στέκα μαλλιών. Θα την κάνει και αυτήν πουτάνα, για μία στέκα. Για να την κάνει ίδια με αυτήν. Και όταν η κόρη θα την απειλήσει για να πάρει αυτό που θέλει, θα αποκτήσει αυτή εξουσία, ενώ η ‘ασφάλεια’ θα την χάσει,

Ακόμα και το επάγγελμα της Χριστίνας, που είναι μία ψευδής εξουσία, παιχνίδι στα χέρια του οργανωτή της, πληρώνεται για να κάνει έρωτα με τον γιο, αλλά όταν ζητάει αυτή ικανοποίηση του λέει “για σένα τα κάνουμε όλα αυτά”. Θα ικανοποιήσεις εμένα, αλλά θα γίνει για το δικό σου καλό.

Τα αεροπλάνα που πετούν πάνω από τον φράκτη, και τα εμφανίζουμε ως παιχνίδια – είναι ένα ανόητο παιχνίδι η ελευθερία, και όσοι δεν την έχουν το κοιτούν και λένε ‘μακάρι να πέσει’ -ανατριχιαστική σκηνή-

Η μεγαλύτερη αποκτά όνομα, ένα δικό της, παιγμένο σε μία ταινία πειρατικής βιντεοκασέτας, λίγο πριν προσπαθήσει να φύγει. “Θα γυρίζω κάθε φορά που με φωνάζεις Μπρους’ λέει στην αδελφή της, και πασχίζει να της το αποδείξει. Δεν ξέρει τι να κάνει με την γνώση που αποκτά. Την μοιράζει απρόσεκτα, και σχεδόν μεθυστικά. Δεν αμφισβητεί ούτε μία στιγμή, ακόμη και τότε τον πατέρα της: Για να βγει από το σπίτι θα αφαιρέσει, οδυνηρά, τον κυνόδοντά της. Δεν θα πατήσει ποτέ έξω – αντιθέτως, θα κλειστεί στο πορτμπαγκάζ του αυτοκινήτου, που μοιάζει με φέρετρο.

Λέω πολύ σοβαρά, ότι δεν φτάνει μία ανάγνωση της ταινίας για να αντιληφθώ όλα τα νοήματά της. Αλλά ταυτόχρονα ανατριχιάζω στην πιθανότητα να είμαι εγώ γιος μίας “οικογένειας” που δεν με σταμάτησε να βγω από τον φράκτη της. Μίας κοινωνίας που δεν με εμπόδισε ποτέ να φύγω. Που δεν μου είπε ποτέ μη. Απλώς, με ξεγέλασε λίγο με τις λέξεις – μου είπε “ασφάλεια” – αλλά της έδωσε άλλη ερμηνεία, “εχθρός” αλλά ήταν κάτι άλλο, “δικαίωμα” αλλά δεν ήταν ακριβώς αυτό, “επιβράβευση” αλλά κάθε άλλο παρά ήταν.

Μία κοινωνία που με γέννησε σε ένα σύστημα που δεν αμφισβητώ – απλώς και μόνο γιατί δεν γνώρισα κανένα άλλο. Μία εξουσία που θεοποίησε όλα όσα ήθελε, και εξοβέλισε στο πυρ το εξώτερο όσα δεν έπρεπε να υπάρχουν. Και που για χάρη της παρελαύνω περήφανος, αλλά χωρίς ακριβώς να γνωρίζω γιατί και πως.

Απλώς, όπως μου είπανε.

Υ.Γ.: Τελείως ειρωνικά, η μία από τις δύο -αν δεν κάνω λάθος- αίθουσες (και η πιο κοντινή) που παιζόταν ο Κυνόδοντας, ήταν ο Μικρόκοσμος, στην Συγγρού. Αν ήμουν σκηνοθέτης, θα πλήρωνα όσο όσο για να ολοκληρωθεί τόσο πετυχημένα και αυτή η αλληγορία.